Manatuto, 30 Marsu 2026

Prezidente Autoriedade Munisípiu Lautém, S.E. Sr. Melio de Jesus, S.H., partisipa iha lansamentu parke nasionál industriál Manatutu, husi empreza nasionál Esperansa Timor Oan (ETO), lidera husi Nilton Telmo Gusmão.
PAM Lautém apresia no konsidera, investimentu parke Industriál Manatutu husi ETO, ne’e, nu’udár pasu inportante ida ba investór atu hatudu katak estadu Timor-Leste prontu atu simu Investimentu husi nasionál no internasionál.



Ba ida ne’e, PAM konfirma katak Lautém prontu atu simu investór sira husi nasionál no internasionál tamba area munisípiu Lautém estratéjiku tebes ba indústrializasaun hodi hasae kreximentu ekonómiku lokál no nasionál.
PAM Lautém mós husu atu ema hotu kontinua kontribui estabilidade nasionál nune’e bele garante investimentu ba oin tuir komprimisu husi guvernu atuál ne’ebé lidera husi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão.
Media PAM-Lautem

𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐊𝐮𝐚𝐫𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟐𝟓 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Autoridade Munisipál Lautém liu husi Diresaun Servisu Munisipál Finansas Munisípiu Lautém, realiza atividade kona-ba refreshing training ba ofisial finansas servisu Munisipál no Postu Administrativu sira hodi bele intende Sistema ezekusaun orsamentu 2026 nian, atividade refreshin training ne’e hala’o iha Salaun Administrasaun Autoridade Munisipál Lautém.
Iha intervensaun, reprezentante Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, Sekretáriu Munisipál Administrasaun no Finansas 𝐒𝐫. 𝐙𝐞𝐟𝐞𝐫𝐢𝐧𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬 𝐒𝐞𝐪𝐮𝐞𝐢𝐫𝐚 husu Diretor Servisu Munisipál Finansas atividade refreshing training ida ne’e karik bele kada Trimestre tenke hala’o ba ofisiál finansas sira, atu nune’e sira nafatin koñesimentu ezekusaun orsamentu, no oinsá bele deteta erru ruma iha Sistema laran bele hadi’a.
Tanba ne’e maka liuliu Diresaun Xefia no Ofisiais Finansas partisipa atividade refreshing training ida ne’e ho másimu ne’ebé ekipa finansas sei hala’o aprezentasaun foka liu ba ezekusaun orsamentu, durante iha refreshing training mak iha duvidas, preoukasaun ruma husu atu aprezentadór sira bele esplika klean, tanba refreshing training ida ne’e bele ajuda ita, hodi ita bele halo musanda no aselera ba prosesu tuir regras no regulamentu ne’ebé iha.
Iha fatin hanesan, Diretor Servisu Munisipál Finansas Munisípiu Lautém 𝐒𝐫. 𝐌𝐚𝐫𝐭𝐢𝐧𝐡𝐨 𝐄𝐬𝐭𝐞𝐯𝐞𝐬 hatutan, presiza hala’o treinamentu ida hodi uniformiza ba ita-nia hanoin no koñesimentu ba iha regras orsamentu, atu nune’e bele ezekuta orsamentu 2026 nian tuir orientasaun husi Sua Exelénsia Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, tanba mínimu kada entidade ezekuta orsamentu finanseira tenke atinji 95%.


Tanba ida ne’e parte finansas husu ba ofisiál Finansas Munisípiu no Postu Administrativu sira partisipasaun iha refreshing training ida ne’e ho másimu, nune’e ba fin do ano ita ezekuta orsamentu tuir orientasaun husi Sua Exelensia Primeiru Ministru (PM) nian hodi bele atinji mínimu 95%.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐓𝐞𝐫𝐬𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟐𝟒 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Autoridade Munisipál Lautém, liu husi Sekretáriu Munisipál Asuntu Sosiais no Organizasaun Komunitária 𝐒𝐫. 𝐅𝐫𝐚𝐧𝐜𝐢𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐨 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬, hamutuk ho Diretor Servisu Munisipál Seguransa Alimentar no Xefe Departamentu Apoiu Organizasaun Komunitária hala’o atividade traballu ida ba Suku sira hodi rekolla dadus no hare diretamente servisu ofisiál Suku sira kona-ba priensimentu livru 18 nune’e mós hala’o monitorizasaun ba Merenda Eskolar ne’ebé implementa iha Eskola Báziku no Pre-Eskolár sira.
Objetivu ba atividade traballu ida ne’e, bazeia ba orientasaun ofisiál husi Diretor Jeral Desentralizasaun Governu lokál ne’ebé prevee iha dekretu Lei no. 49/2023, loron 23 Agosto, kona-ba Organika Ministeriu Administrasaun Estatal ho redasaun anuál, Artigu 23˚, alínea f no g hodi orienta no determina ba Autoridade Munisipál sira inklui Autoridade Munisípiu Lautém hodi rekolla dadus no hare iha nivel Suku sira ba 18 livru no prienxe hotu ona konforme matadalan ne’ebé iha ka seidauk, no mós monitoriza atividade Merenda Eskolar, ne’ebé la’o di’ak ka lae.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐅𝐮𝐢𝐥𝐨𝐫𝐨, 𝐊𝐮𝐚𝐫𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟖 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Sekretáriu Estadu Igualdade (SEI) liu husi Pontu Fokal iha Munisípiu Lautém organiza formasaun kona-ba Konseitu Jeneru, Asediu Seksual, Violensia Bazeia ba Jeneru no Lei Kontra Violensia Domestika ba estudante sira hamutuk 54 iha Centru Formasaun Informátika Fuiloro Lospalos.
Formasaun ne’e oinsá atu kapasita no hasa’e koñesimentu ba estudante sira iha área asedu seksuál no violénsia bazeia ba jéneru, formasaun ne’e durante loron rua hahú iha loron 18 Marsu no remata iha loron 19 Marsu 2026.

Iha intervensaun Diretor Ajensia Munisipal Fiskalizasaun Sr. Agostinho dos Santos hateten, formasaun ida ne’e sei fasilita no fó asisténsia tékniku ba ema hotu nia diretu no devér nu’udar sidadaun.
Reprezentante Prezidente Autoridade Munisipal Lautem salienta tan, formadór/a sira sei hato’o matéria ba estudante sira, atu nune’e bele akompaña formasaun ida ne’e ho didi’ak no matéria ida no sai hanesan bukae ida ba estudante sira, fiar estudante sira sei haksolok tebes atu tuir formasaun husi SEI nian.
Formasaun sira hanesan ne’e nia objetivu atu forma no fó koñesimentu ema nian, konsiénsia ema nian, atu nune’e bele hamosu evitasaun moris iha sosiedade sira nia leet.
Tanba ida ne’e, Diretor Ajensia Munisipal Fiskalizasaun Munisípiu Lautém husu ba formadu sira aproveita oportunidade ida ne’e ho didi’ak, rona didi’ak karik ladún intende matéria sira tenke husu barak duke nonook, tanba iha formasaun ida atu komprende tenke husu, no akompaña di’ak to’o formasaun ne’e remata.




Iha fatin hanesan, Pontu Fokal SEI Munisípiu Lautém, Sr. Bonifácio Constancio Pinto Amaral hatutan, Sekretária Estadu Igualdade iha programa rua ne’ebé durante hala’o, programa primeiru mak kona-ba Inkluzaun Sosiál ba atividade hamutuk 10 no programa segundu mak prevensaun Violensia Bazeia ba Zeneru no Empoderamentu Ekonómia.
Tanba ida ne’e SEI hala’o formasaun ba estudante sira hodi fó hanoin atu bele hasa’e kapasidade kona-ba Violensia Bazeia ba Zeneru, Violensia Domestika, Asediu sexual no Zeneru Baziku.
Média PAM-Lautém

𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐊𝐮𝐚𝐫𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟖 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥𝐞𝐧𝐬𝐢𝐚, Prezidente Autoridade Munisipál Lautém hamutuk ho reprezentante Xefe Estadu Maior Jenerál F-FDTL, Tenente Coronel Laurentino Gusmão “Mau Ular” ofisialmente inaugura no entrega uma Esperansa ba Inan faluk Maria Rosa, ne’ebé hetan apoiu husi Ministeriu Defesa (MD) konstrui liu husi Falintil-Forsa Defesa Timor-Leste (F-FDTL) iha Aldeia Kuluhun, Suku Fuiloro, Postu Administrativu Lospalos, Munisípiu Lautém.
Iha intervensaun, Sua Exelénsia, Prezidente Autoridade Munisipál Lautém Sr. Mélio de Jesus SH hato’o agradese no obrigado wain ba Ministru Defesa no Chefe Estadu Maior Jenerál Falintil-Forsa Defesa Timor-Leste (F-FDTL) Tenente Jenerál Falur Rate Laek, ne’ebé mai ho programa ida hodi apoiu povu hodi konstrui uma ba Ema vulneravel tebes, iha ámbitu kompleta tinan 50 ba ezisténsia FALINTIL nian.
Prezidente Autoridade husu ba Miniaterio Defeza atu lori Uma ho tipu hanesan Forca sira halo hodi sai referénsia ba Governu sentrál, nune’e futuru bele utiliza Forsa Armada, tanba Falintil la’os iha tempu funu nian de’it, maibé iha tempu ukun an Falintil mós bele hala’o knaar atu moris hamutuk ho komunidade sira iha aspetu dezenvolvimentu báziku.




Lider másimu iha Munisípiu Lautém salienta ba oin, Autoridade Munisípiu Lautém nafatin presiza komandu F-FDTL liu husi Ministériu Defesa (MD) atu servisu hamutuk ho Ministériu Administrasaun Estatal (MAE) ba programa ne’ebé liga ba kapitál dezenvolvimentu, hanesan atende situasaun emerjénsia ruma hanesan Ponte Kotu, Estrada kondisaun ladi’ak no infraestrutura báziku sira seluk Forsa Armada bele konstrui, atu bele serví no lori moris di’ak ba povu iha futuru.
Iha fatin hanesan, reprezentante Xefe Estadu Maior Jenerál F-FDTL, Tenente Koronel Laurentino Gusmão “Mau Ular” hatutan mai iha fatin ida ne’e atu inaugura no entrega uma esperansa ba Inan faluk Maria Rosa, konstrusaun uma ida ne’e Planu husi Ministériu Defesa (MD) hamutuk ho F-FDTL iha ámbitu komemorasaun tinan 50 ba ezisténsia Falintil.




Tenente Coronel Laurentino Gusmão “Mau Ular” kompremitidu Forsa Armada nafatin prontu atu apoiu, bainhira Autoridade Munisípiu Lautém presiza atu konstrui projetu uma ho medida natoon, enjeñaria F-FDTL prontu apoiu, tanba iha tempu funu moto FALINTIL nian mak “Forsa Mak Ikan no Povu Mak Bee”.
Entretantu konstrusaun Uma refere konstrui husi Komapañia Enzenaria FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), no medida uma 10 X 9 kompostu kuartu 3, sala han, sala simu bainaka ida, hariis fatin ida, sentina ida no dapur ida, uma refere ho nia kustu Orsamentu hamutuk 15.000 dolares Amerika, maibé projetu uma ida ne’e utiliza de’it totál orsamentu hamutuk $14,893, restante ba orsamentu hamutuk $107, no uma refere hala’o lansamentu iha loron 1 Agostu 2025 no inaugura iha loron 18 Marsu 2026.
Média PAM-Lautém

𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐊𝐮𝐚𝐫𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟖 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, akompaña ho Sekretáriu Munisipál Administrasaun no Finansas, Sekretáriu Munisipál Asuntu Sosiais no Organizasaun Komunitária, Diretor Servisu Munisipál Agrikultura no funsionáriu agrikultura sira hotu kolleita Batar hamutuk 0.9 hektar, Fore Rai hamutuk 0.5 hektar no kolleita Ikan Nila, atividade kolleita ne’e iha área dores Administrasaun Autoridade Munisipál Lautém.
Iha intervensaun, 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Prezidente Autoridade Munisipál Lautém 𝐒𝐫. 𝐌é𝐥𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐉𝐞𝐬𝐮𝐬 𝐒𝐇 hateten, Programa Demo Plot Integradu mak hanesan Koilleta Batar, Koilleta Fore Rai no Koiileta Ikan Nila iha Administrasaun Autoridade Munisipál Lautém.
Tanba ida ne’e, Prezidente Autoridade Munisipál Lautém afirma, Demo Plot ida ne’e atu enkoraja ba Agrikultor sira hotu iha Munisípiu Lautém, atu bele banati tuir ba produtu ne’ebé Autoridade Munisípiu Lautém prodús.



Nune’e Prezidente Autoridade Munisipál Lautém husu ba Diretor Servisu Munisipál Agrikultura ho Xefe Departamentu hamutuk ho estensionista sira tun nafatin iha terenu hala’o sosializasaun ba komunidade sira oinsá bele utiliza ba área produsaun nian, atu kuda produtu lokál sira.
Durante kolleita Sua Exelénsia, Prezidente Autoridade Munisipál Lautém fó agradese ba Servisu Munisipál Agrikultura no funsionáriu sira hotu ne’ebé koopera di’ak, hahú prosesu fila rai kontinua kuda batar no Fore Tali no hakiak Ikan Nila ikus kolleita rezultadu diak.
Enkuantu Planu ba Programa Demoplot Integradu ida ne’e, inisiativa husi Sua Exelénsia Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, orienta Servisu Munisipál Agrikultura hodi hala’o programa refere.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢
𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐊𝐮𝐚𝐫𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟖 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔

𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, akompaña ho Sekretáriu Munisipál Administrasaun no Finansas, Sekretáriu Munisipál Asuntu Sosiais no Organizasaun Komunitária, Diretor Servisu Munisipál PNDS, Servisu Munisipál Obras Públika no Servisu Munisipál Be no Saneamentu hala’o enkontru kortezia ida ho dirijenti PARTISIPA-Governu Australia nian ho ekipa hodi partilla programa kona-ba PARTISIPA nian ba faze-2, enkontru ne’e ne’e hala’o iha Sala VIP Administrasaun Autoridade Munisipál Lautém.
Iha intervensaun, 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente Autoridade Munisipál Lautém 𝐒𝐫. 𝐌é𝐥𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐉𝐞𝐬𝐮𝐬 𝐒𝐇, lori Autoridade Munisipál Lautém nia naran hakarak hato’o Bem-Vindu ba ekipa dirijenti PARTISIPA-Governu Australia nian ne’ebé mai iha Administrasaun Autoridade Munisipál Lautém hodi partilla programa kona-ba PARTISIPA nian ba faze-2.
𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Prezidente Autoridade Munisipál Lautém agradese ba apoiu tomak husi PARTISIPA nian ba Administrasaun Autoridade Munisipál Lautém, tanba PARTISIPA ne’ebé destakadu mai iha Munisípiu Lautém fó asisténsia téknika ba servisu sira iha Diresaun hotu iha Munisípiu Lautém, ne’ebé iha área governasaun nian.
Lider másimu iha Munisípiu Lautém subliña tan katak, Asesor PARTISIPA mós hamutuk ho Autoridade Munisipál Lautém halo Planu Asaun Annual (PAA) nune’e mós halo atividade relasiona ho administrasaun hanesan atividade PNDS ne’ebé apoiu tékniku nian inklui mós apoiu enjeñeiru Obras Públika sira iha área Estrada.




Liu husi apoiu tékniku sira ne’e, Autoridade Munisipál Lautém sente kontente no agradese tebes ba partisipasaun PARTISIPA nian ba iha prosesu hotu ne’ebé hala’o iha Autoridade Munisipál Lautém, no Autoridade Munisipál hein kontinuasaun nafatin atu la’o ba oin, tanba ida ne’e Prezidente Autoridade Munisipál Lautém nafatin husu apoiu Asesor membru PARTISIPA nian mai iha Munisípiu Lautám, hanesan asesór téknika iha área jurídiku, planeamentu no finansas, tanba Autoridade Munisipál Lautém enfrenta hela situasaun sira ne’e, nune’e futuru iha jestaun ne’ebé di’ak.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐒𝐞𝐠𝐮𝐧𝐝𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟔 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Primeiru Ministru, 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦ã𝐨, hamutuk ho 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮 𝐀𝐝𝐦𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐭𝐚𝐥, 𝐓𝐨𝐦𝐚́𝐬 𝐝𝐨 𝐑𝐨𝐬𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐂𝐚𝐛𝐫𝐚𝐥, Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku (MPIE), 𝐆𝐚𝐬𝐭𝐚̃𝐨 𝐅𝐫𝐚𝐧𝐜𝐢𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐞 𝐒𝐨𝐮𝐬𝐚, Ministru Obras Públika, 𝐒𝐚𝐦𝐮𝐞𝐥 𝐌𝐚𝐫ç𝐚𝐥 no Membru Governu balun hala’o vizita ofisiál mai iha Munisípiu Lautém hodi halo diálogu ho Lautém oan sira kona-ba prosesu desentralizasaun no podér lokál, diálogu ne’e hala’o iha Ginasio Suku Fuiloro, Postu Administrativu Lospalos, Munisípiu Lautém.



Iha intervensaun 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Primeiru Ministru (PM-RDTL) 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦ã𝐨, hateten, Povu Munisípiu Lautém tenki prepara-an ho hanoin ida de’it atu dezenvolve imi nia Munisípiu, Lautém oan sira mak hatene bele identifika potensialidade sira no Rekursu sira ne’ebe kualidade iha imi nia Munisípiu, tanba ida ne’e 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚. Primeiru Ministru 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦ã𝐨, husu ba Lautém oan sira atu bele utiliza tenke prepara-an.
Xefe Governu husu ba dirigentes Munisípiu Lautém oan sira, atu evita hahalok, familiarismu, Sukuismu, Partidarismu iha prosesu saida deit mak hala’o iha Munisípiu Lautém, maibe ho hanoin ida deit dezenvolve Munisípiu Lautém iha futuru.
Aleinde ne’e mós 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Primeiru Ministru, 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦ã𝐨 husu atensaun ba Autoridade Munisípiu Lautém atu tau atensaun ba Kalendariu Ezekusaun, prinsipalmente programa Merenda Eskolár. Hadia no hasae kbi’it husi Postu Administrativu tun ba Suku no Aldeias nu’udar parte ida atu bele hakat ba Podér Lokál.
Aleinde ne’e mós. 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Ministru Administrasaun Estatal, 𝐓𝐨𝐦𝐚́𝐬 𝐝𝐨 𝐑𝐨𝐬𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐂𝐚𝐛𝐫𝐚𝐥 iha nia intervensaun, ne’ebé foka liu ba rekomendasaun bazeia ba rezultadu Avaliasaun Kondisaun Mínima, iha Sistema Administrativu no expediente, presiza hadia prosedimentu administrativu, hadia servisu jestaun arkivu no aplikasaun Sistema arkivu digital. Iha Rekursus Humanus rekomenda atu aumenta volume asistensia teknika no formasaun iha area planeamentu, administrasaun, finansas, Aprovizionamentu no informatika liu husi MAE.

Governanten n’ee rekomenda mós ba Servisu Munisipál Edukasaun, Saude, Agrikultura, Seguransa Alimentar, PNDS no Agensia Fiskalizasaun Munisipál tenki tau atensaun ba implementasaun programa merenda eskolár ne’ebé tenki uza 75℅ produtu lokal, tamba bele hamoris ekonomia lokal no hasae rendimentu Uma Kain husi Aldeia no Suku, nune’e mos nu’udar parte ida hodi bele hamenus kiak.
Iha intervista 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Prezidente Autoridade Munisipál Lautém 𝐒𝐫. 𝐌é𝐥𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐉𝐞𝐬𝐮𝐬 𝐒𝐇 haktuir tan, iha tinan kotuk Ministériu Administrasaun Estatal ba iha avaliasaun kondisoens mínimu mai iha Munisípiu Lautém, ne’ebé la’o ona nia rezultadu mak Munisípiu Lautém hetan muito melhor.
Lider masimu iha Munisípiu Lautém akresenta tan katak, avaliasaun kondisoens mínimu bazeia ba fator Planeamentu, Finansas, Aprovizionamentu no Rekursu Umanu, ne’ebé komisaun sei haree tanba komisaun sira tau numeru kada avaliasaun nia numeru, nune’e Munisípiu Lautém hetan valor hamutuk 180 ne’ebé tama ba iha muito melhor.



Tanba ida ne’e Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, deklara katak, Munisípiu Lautém preparadu no pronto atu simu podér lokál, Lautém oan sira hotu hakarak hanoin ida de’it tuir visaun ida no asaun ida, tanba Munisípiu Lautém unidu hodi dezenvolve Munisípiu Lautém iha futuru.
Lider másimu iha Munisípiu Lautém sublina katak, iha ona rekomendasaun husi MAE mak hanesan iha area Rekursu, Jestaun, Arkivu, Autoridade Munisípiu tenke hadia no iha koordenasaun entre estrutura Munisipál sira, ne’e hanesan hafanu Autoridade hodi bele hadia.



Partisipa iha dialogu ne’e, membru Parlamentu Nasionál, Ministru Transportes e Comunicacoês, Ministra da Saúde, Ministru da Agrikultura, Ministru Obras Publicas, Ministra Edukasaun, Sekretáriu de Estadu Arte e Kultura, Sekretáriu de Estadu Cominicacão Social, Diretores Gerais MAE, representante Confisaun Religiosa, Administrador Postos Administrativos, Chefe dos Sucos, Chefes Aldeias, representante Veteranos, PNTL, F-FDTL, sosiedade civil, estudantes no intelektuál Lautém oan, no Komunidade sira iha Lautém.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢
𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐒𝐞𝐠𝐮𝐧𝐝𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟔 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔

𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Primeiru Ministru (PM-RDTL) 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦ã𝐨 hamutuk ho Ministru Administrasaun Estatál (MAE), 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, hala’o inaugurasaun bá edifísiu Balkaun Úniku (BU) iha Suku Fuiloro, Postu Administrativu Lospalos Munisípiu Lautém.
Iha intervensaun, 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Ministru Administrasaun Estatál (MAE), 𝐓𝐨𝐦á𝐬 𝐝𝐨 𝐑𝐨𝐬á𝐫𝐢𝐨 𝐂𝐚𝐛𝐫𝐚𝐥 informa katak Balkaun Úniku (BU) ne’e estabelese uluk iha Munisípiu Manatuto, Baucau, Ataúro, Aileu, Manufahi, Covalima no Oecusse, Bobonaro, no ohin iha Munisípiu Lautém.


Governante ne’e sublina, servisu sira ne’e hetan apoiu mós hosi Ministériu Transporte no Komunikasoens (MTK) tanba prosesu sira ne’e tomak presiza internét. Aleinde ne’e servisu hamutuk mós ho Programa Nasaun Unidas bá Dezenvolvimentu (PNUD) dezde tinan 2023. Ba Balkaun Úniku Munisípiu Lautém utiliza orsamentu Governu nian.
Iha fatin hanesan, 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Prezidente Autoridade Munisípiu Lautém, 𝐒𝐫. 𝐌𝐞𝐥𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐉𝐞𝐬𝐮𝐬 𝐒𝐇, agradese bá Governu Da-Sia ne’ebé bele estabelese ona edifísiu ne’e hodi bele fasilita sidadaun sira iha Munisípiu Lautém hodi bele mai trata ona dokumentus ho dignu.
Prezidente Autoridade ne’e afirma, Balkaun Úniku Munisípiu Lautém, hetan priviléjiu husi Governu entrega mós Transportes hanesan karreta ida no motorizada ida ba koordenadór servisu Balkaun Úniku Munisípiu Lautém ne’ebé entrega direta husi 𝐒.𝐄 Primeiru Ministru 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦ã𝐨, no mós entrega dokumentu importante sira hanesan Billete Identidade oferese husi 𝐒.𝐄. Primeiru Ministru 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦ã𝐨 ba sidadaun mane ida aleijadu no Sertidaun Kriminál ba sidadaun feto ida ne’ebé prodús iha BÚ Lautem hanesan sekuensia ikus nian hodi remata programa inaugurasaun ofisiál ba edifísiu Balkaun Úniku nian iha Munisípiu Lautém.
Prezensa Balkaun Úniku ne’e atu hakbesik prestasaun servisu bá sidadaun sira, moderniza no simplifika servisu atendimentu bá públiku ho lalais no fasil, no bele promove transparénsia hodi governasaun di’ak beik liu bá povu.



Balkaun Úniku ne’e estabelese bá dala-sanulu resin ida iha territóriu, liuliu iha Lautém neʼebé mai ho ekipamentu foun no lori servisu governamentál sira atu trata Billete Identidade (BI), Pasaporte, no Sertidaun Kriminál hodi hamenus tempu, kustu no todan bá viajen sidadaun sira ne’ebé hela dodok hosi kapitál.
Balkaun Úniku eziste ho objetivu esensial tolu mak hanesan;
-Hakbesik prestasaun servisu ba sidadaun sira
-Moderniza no simplika servisu atendimentu públiku ho halais no fasil
-Promove Transparensia no boa Governasaun.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐒𝐞𝐠𝐮𝐧𝐝𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟔 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚, Primeiru Ministru (PM-RDTL) 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦ã𝐨 hamutuk ho Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, akompaña ho membru Governu Da-Sia ofisialmente hala’o inaugurasaun no asina Plaka ba edifísiu Dirasaun Munisipál de Transportes no Komunikasoens (DMTC) iha Suku Fuiloro, Postu Administrativu Lospalos, Munisípiu Lautém.



Iha intervensaun, 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚. Ministru Transporte no Komunikasaun (MTK), 𝐒𝐫. 𝐌𝐢𝐠𝐮𝐞𝐥 𝐌. 𝐌𝐚𝐧𝐞𝐭𝐞𝐥𝐨 hato’o nia agradesimentu wain ba Ministru Administrasaun Estatál através fundu dezenvolvimentu Munisipál bele realiza hodi konstrui edifísiu ida-ne’e hodi bele apoia servisu DMTC iha Munisípiu Lautém.
Iha fatin ne’ebé hanesan, 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚. Prezidente Autoridade Munisípiu Lautém, 𝐒𝐫. 𝐌é𝐥𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐉𝐞𝐬𝐮𝐬 𝐒𝐇, lori Povu Munisípiu Lautém nia lian hato’o agradesimentu ba Governu Da-Sia bele estabelese ona edifísiu Dirasaun Munisipál Transportes Komunikasoens iha Munisípiu Lautém, ho prezensa edifísiu ida-ne’e PAM Lautém iha nia espetativa ba futuru bele rekolla Taxa ho valór boot ba kofre Estadu.
Tanba inaugurasaun ba edifísiu foun DMTC Lautém ne’e nu’udar prestasaun servisu ba Munisípiu sira hodi prienxe kondisaun Minima iha Munisípiu Lautém nian hodi Haka’at ba polítika desentralizasaun podér lokál.



Inaugurasaun ofisiál ba edefisiu foun DMTC Lautém hetan prezensa husi intelektuál Lautém oan sira no membru Governu no Membru Parlamentu Nasionál no Tenente Jenerál F-FDTL Reformadu, Lere Anan Timur, Majór Jenerál F-FDTL Joâo Miranda “Aluk Descartes” no komitiva sira husi Nasionál no Munisipál.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢
© 2026 Authoridade Municipal de Lautém