
𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐊𝐢𝐧𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟐𝟑 𝐉𝐮𝐥𝐥𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Autoridade Munisipál Lautém liu husi Prezidente Komisaun Aprovisionamentu Munisipál (KMA) no ekipa tékniku sira hala’o enkontru ho Diretor Kompana no Enjineiru, hodi Loke Oferta ba Konkursu Públiku Munisipál ba projetu reabilitasaun Edifisiu Eskola Bázika Filial (EBF) Siklu 1 no 2 Suku Parlamentu, enkontru ne’e loke oferta hala’o iha Aula Diresaun Servisu Munisipál Aprovisionamentu, Administrasaun Autoridade Munisipál Lautém.
Atu hahú loke oferta ka dokumentu husi kompañia 4 nian, iha intervensaun husi Prezidente Autoridade Munisipál Lautém interinu nu’udar Prezidente Komisaun Aprovisionamentu Munisipál (KAM) 𝐒𝐫. 𝐙𝐞𝐟𝐞𝐫𝐢𝐧𝐨 𝐃𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬 𝐒𝐞𝐪𝐮𝐞𝐢𝐫𝐚 hateten, Autoridade Munisipál Lautém liu husi ekipa Komisaun Aprovizionamentu Munisipál akompaña nafatin hodi loke oferta husi kompañia hamutuk 4 nian nune’e kampaña rasik bele haree.



Nia dehan, atu loke oferta ida ne’e seidauk finál, tanba ekipa Komisaun Aprovizionamentu Munisipál sei halo verifikasaun kona-ba kompañia sira nia dokumentu sira, bainhira ekipa tékniku sira verifika mak dokumentu ruma la kompletu sei esklui.
Kompañia ne’ebé ekipa tékniku sira husi Komisaun Aprovisionamentu Munisipál loke Oferta nia dokumentu hamutuk 4 hanesan, Timireno Nabilan Unip.Lda, Fidelio Jupbafo Unip.Lda, Feni Alfanyo Unip.Lda no São Carlos Unip.Lda.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢
𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐊𝐮𝐚𝐫𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟐𝟐 𝐉𝐮𝐥𝐥𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Ministerio Agrikultura Pekuária, Peskas e Floresta (MAPPF), Sekretáriu Estadu Kooperativa (SECoop) hamutuk ho Agensia Nasoins Unidas World Food Programme (WFP) fo formasaun ba formadór ba estensionista sira iha Suku no Postu Administrativu sira iha Munisípiu Lautém, oinsá atu hasa’e kapasidade téknika agrikultór sira nian ba programa merenda eskolár bazeia ba produsaun ai-han lokál, formasaun durante loron rua hahú iha loron Kuarta-feira 22 no sei remata Kinta-feira 23 Jullu 2026 ne’ebé hala’o iha Salaun iha Administrasaun Autoridade Munisipál Lautem.




Formasaun ne’e fasilita husi Ministério Agrikultura Pekuária, Peskas e Floresta (MAPPF), Sekretáriu Estadu Kooperativa (SECoop) no Ko-fasilita husi Agensia Nasoins Unidas World Food Programme (WFP).
Aleinde ne’e formasaun ida ne’e mós sei tulun atu aumenta abilidade sira iha área hanesan Literaria Finanseira Agrikultura, Teknika Produsaun Agrikultura, Jestaun Pos-Koilleta, Jestaun Ai-Han no Seguransa Ai-Han inklui Papel Jeneru no Igualdade iha Setór Agrikultura. Oinsá atu hasa’e kapasidade iha área agrikultura nian, atu nune’e bele liga grupo agrikultura ba programa merenda eskolár hodi fornese aihan ne’ebé fresku, nutritivo, saudavel bazeia ba produsaun lokál.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐓𝐞𝐫𝐬𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟐𝟏 𝐉𝐮𝐥𝐥𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Autoridade Munisipal Lautem hamutuk ho Ajénsia Internasionál World Food Programme (WFP) organiza atividade enkontru advokasia hodi diskute liuhusi aprezentasaun kona-ba modelu produtu lokál ne’ebé liga ba implementasaun programa merenda eskolár hodi oinsá atu mellora liu tan ba estudante sira iha kada eskola sira, enkontru advokasia ne’e hala’o iha salaun Administrasaun Autoridade Munisipál Lautém.
Iha intervensaun, Prezidente Autoridade Munisipál Lautém interinu, 𝐒𝐫. 𝐙𝐞𝐟𝐞𝐫𝐢𝐧𝐨 𝐃𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬 𝐒𝐞𝐪𝐮𝐞𝐢𝐫𝐚 hatete, enkontru ida ne’e oinsá bele hasa’e di’ak liu tan kapasidade ka koñesimentu ba grupu agrikultura sira iha implementasaun programa merenda eskolár no objetivu importante ida mak oinsá atu hasa’e estudante sira nian futuru.
Tanba ida ne’e Prezidente Autoridade interinu agradese ba WFP ne’ebé servisu hamutuk ho Autoridade Munisipál Lautém hodi organiza atividade enkontru advokasia, oinsá bele fó hanoin no ideia ba malu, tanba ida ne’e presiza tebes servisu hamutuk ho Ministériu Agrikultura Pekuária Peska no Floresta (MAPPF), liu husi Servisu Munisipál Seguransa Alimentar, Servisu Munisipál Saúde no parseiru sira seluk. Tanba Autoridade Munisipál Lautem apoiu programa no planu ida ne’e hodi bele servisu hamutuk hodi bele atinji nia objetivu.
Iha fatin hanesan Koordenadora Saúde Eskolár no Nutrisaun World Food Programme (WFP) 𝐒𝐫𝐚. 𝐒𝐮𝐥𝐞𝐡𝐚 𝐍𝐮𝐫𝐮 enkontru ida ne’e kona-ba advokasia ne’ebé ko’alia liu kona-ba futuru estudante sira nian liuliu ba programa merenda eskolár no ai-han ne’ebé konsumu hakarak ai-han ne’ebé produtivu lokál no nakonu ho nutrisaun.




Koordenadóra Saúde Eskolár no Nutrisaun World Food Programme (WFP) esplika projetu ida ne’e hanaran ʺ𝗥𝗲𝗳𝗼𝗿𝘀𝗮 𝗜𝗻𝗸𝗹𝘂𝘇𝗮𝘂𝗻 𝗦𝗼𝘀𝗶á𝗹 𝗡𝘂𝘁𝗿𝗶𝘀𝗮𝘂𝗻 𝗜𝗵𝗮 𝗧𝗶𝗺𝗼𝗿-𝗟𝗲𝘀𝘁𝗲ʺ ne’ebé Ajensia tolu mak Servisu hamutuk hanesan WFP, UNICEF no ILO, aleinde ne’e Ajensia ILO sei foka liu ba seguransa sosiál, UNICEF foka liu ba Bee no Saneamentu no WFP foka liu ba komponente melloramentu merenda eskolár ho ninia aprezentasaun no aproximasaun modelu Toos Uma Huun produtu lokál ba programa merenda eskolár.
Nia dehan, enkontru ida ne’e sei liu husi diskusaun atu mobiliza grupu agrikultór sira atu bele prodús ai han ne’ebé nutritivu barak no kualidade hodi fornese ba merenda eskolár, oinsá eskola sira hola produtu ne’ebé maka agrikultura sira prodús ne’ebé besik iha eskola sira.
Enkontru advokasia ne’e partisipasaun mai husi reprezentante Ministériu Administrasaun Estatal (MAE) reprezentante Ministeriu Edukasaun (ME), Prezidente Konsellu Munisipál Kombatentes Libertasaun Nasionál (CMCLN) Munisípiu Lautém, Administradot Postu Iliomar, Tutuala no Loré, lider Komunitária sira, Organizasaun Naun Governamentais sira no Prezidente Assosiasaun Feto Lautém (AFEL).
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐒𝐞𝐱𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟕 𝐉𝐮𝐥𝐥𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Ministériu Administrasaun Estatal (MAE) liu husi Diretora Geral Simplifikasaun no Modernizasaun Administrasaun Lokál (DG-SMAL) 𝐌𝐚𝐫𝐢𝐚 𝐆𝐨𝐫𝐞𝐭𝐭𝐢 𝐌𝐚𝐫𝐪𝐮𝐞𝐬 𝐁𝐞𝐥𝐨 ho ekipa hala’o enkontru ho Exelénsia Prezidente Autoridade Munisipál Lautem akompaña ho Sekretáriu Munisipál Planeamentu Investimentu Dezenvolvimentu Integradu no Xefe Gabinete Prezidente Autoridade Munisipál hala’o koordenasaun servisu kona-ba preparasaun atu simu restu mortais 𝐌𝐠𝐫 𝐌𝐚𝐫𝐭𝐢𝐧𝐨 𝐝𝐚 𝐂𝐨𝐬𝐭𝐚 𝐋𝐨𝐩𝐞𝐬 mai iha Munisípiu Lautém no Inagurasaun monumentu 𝐌𝐠𝐫 𝐌𝐚𝐫𝐭𝐢𝐧𝐨 𝐝𝐚 𝐂𝐨𝐬𝐭𝐚 𝐋𝐨𝐩𝐞𝐬 nian iha Suku Mehara, enkontru koordenasaun ne’e hala’o iha Sala Gabinete Prezidente Autoridade.
Durante iha diskusaun foka liu Asuntu tolu mak hanesan serimónia inaugurasaun monumentu 𝐌𝐠𝐫 𝐌𝐚𝐫𝐭𝐢𝐧𝐨 𝐝𝐚 𝐂𝐨𝐬𝐭𝐚 𝐋𝐨𝐩𝐞𝐬 ne’ebé dadaun ne’e konstrusaun la’o hela, asuntu segundu mak lembransa ne’ebé atu fó ba Portugal ba restu mortais nian, ne’ebé prepara husi Parokia Lospalos no asuntu terseiru mak partisipasaun Administrador Postu sira.
Autoridade Munisipál Lautém forma ona Komisaun Organizadora, envolve iha laran maka Sekretáriu Munisipál Planeamentu Investimentu Dezenvolvimentu no Integradu (PIDI) nu’udar Prezidente Komisaun Organizadora, Xefe Gabinete Prezidente Autoridade, Pe. Parókia Mehara no Vise Preizente Consellu Munisipál Kombatente Libertasaun Nasionál (KMKLN) Munisípiu Lautém ne’ebé komesa ona halo preparasaun liu husi enkontru ne’ebé sei kontinua iha semana oin.


Relasiona ho mobilizasaun lojístiku no komunidade sira, Autoridade Munisipál Lautém sujere ba Ministériu Administrasaun Estatal atu apoiu Orsamentu hodi finansia atividade ba serimónia hanesan Protokolu, Saun Sistem, Dekorasaun serimónia, Tenda, Misa Agradesimentu no Konsumu.
Ko’alia mós kona-ba sekuensia programa ba serimónia nian sei konsulta husi nasionál hafoin ajusta ho Autoridade Munisipál Lautém nian nune’e mós Autoridade Munisipál Lautém sei anúnsiu informasaun liu husi média hodi konvida Lautém oan sira ne’ebé iha nasionál no Munisípiu atu partisipa serimónia ida ne’e, tanba serimónia ida ne’e importante tebes ba iha libertasaun nasionál nian.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐋𝐮𝐫𝐨, 𝐊𝐮𝐚𝐫𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟓 𝐉𝐮𝐥𝐥𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, akompaña ho Sekretáriu Munisipál Planeamentu Investimentu Dezenvolvimentu Integradu (PIDI) Diretor Servisu Munisipál sira, Administrador Postu Luro no Lider Komuitária sira hala’o lansamentu koillera haree iha Suku Kota Mutu, Postu Administrativu Luro, Munisípiu Lautém.
Hafoin remata kolleita haree, iha intervensaun, 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente Autoridade Munisipál Lautém 𝐒𝐫. 𝐌𝐞𝐥𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐉𝐞𝐬𝐮𝐬 𝐒𝐇 apresia no agradese ba grupu agrikultór sira iha Suku tolu hanesan Konta-Mutu, Luro no Afabubo ne’ebé utiliza irrigasaun ne’e hodi halo natar atu hasa’e produsaun ai-han iha Munisípiu Lautém liuliu iha Postu Administrativu Luro.
𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente Autoridade apresia tebes ba komunidade agrikultór sira ne’ebé iha inisiativa hodi halo natar ba rai ne’ebé ladún tetuk, maibé inisiativa grupu agrikultór fila rai nakfilak ba natar hodi kuda hare atu halo produsaun iha Munisípiu Lautém.
Lider másimu iha Munisípiu Lautém esplika, antes halo inaugurasaun projetu irrigasaun Ira-Oman, grupu agrikultór sira utiliza uluk irrigasaun hodi halo natar kontinua kuda haree hamutuk 8,61 hectare ne’ebé nia rezultadu hatudu ne’ebé di’ak, tanba ida ne’e atividade ida ne’e kontinua hodi hasa’e produtividade kuda haree faze tuir mai, iha esperansa natar sira ne’ebé sei abandona tinan oin grupu agrikultór sira bele utiliza hotu hodi nune’e bele garante produsaun ai han iha Munisípiu Lautém espesiál iha Postu Administrativu Luro.
𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente afirma territóriu Munisípiu Lautém kuaze 60 irrigasaun sei utiliza tradisionál, nune’e polítika Nonu Governu Konstituisionál servisu hamutuk ho Governu lokál nafatin tau atensaun másimu ba komunidade agrikultór sira nia nesesidade liuliu fasilidade sira oinsá atu fasilita no sustenta hodi hasa’e produsaun ai han.




Relasiona ho fasilidade sira atu apoiu agrikultór sira, Prezidente Autoridade Munisípiu Lautém esplika, Governu lokál tau ona orsamentu iha tinan 2027 nian, atu sosa mákina 15 tratór boot 5, hand tratór 30 no tratór médiu hamutuk 10, ne’ebé prioridade liu iha tinan 2027, maibé desizaun husi Komisaun Revizaun Polítika (KRP) no kontinua debate iha Parlamentu Nasionál).
Enkuantu natar hamutuk 17,8 hectare, daudaun ne’e grupu agrikultór sira utiliza ona 8,61hektare no natar ne’ebé sei abandona hamutuk 8,77 hektar no benefisiáriu sira ne’ebé utiliza natar husi Suku Tolu hanesan Kota Mutu, Luro no Afabubo
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐋𝐮𝐫𝐨, 𝐊𝐮𝐚𝐫𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟓 𝐉𝐮𝐥𝐥𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente Autoridade Munisipál Lautém akompaña ho Sekretáriu Munisipál Planeamentu Investesimentu Dezenvolvimentu Integradu (PIDI) no Diretor Servisu Munisipál sira, Administrador Postu Luro no lider Komunitária sira hala’o inagurasaun no Asina Plaka ba projetu Planeamentu Dezenvolvimentu Integradu Munisipál tinan 2025 nian ba irigasaun Ira-Oman iha Suku Kota Mutu, Postu Administrativu Luro Munisípiu Lautém.
Irigasaun ida ne’e sei fornese Bee ba Natar hamutuk 17,8 hectare, dau-daun ne’e agrikultor sira utiliza ona 8,61hektare no natar ne’ebe sei abandona hamutuk 8,77 hektare no benefisiariu sira ne’ebé utiliza natar husi Suku Tolu hanesan Kota Mutu, Luro no Afabubo no konstrusaun ba projetu PDIM 2025 orsamentu hamutuk $145.084,39, ne’ebé responsavél husi kompañia lokál Wilson Anosi, Unip.Lda.
Hafoin remata inagurasaun no Asina Plaka iha intervensaun, Exelénsia Prezidente Autoridade Munisipál Lautém 𝐒𝐫. 𝐌é𝐥𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐉𝐞𝐬𝐮𝐬 𝐒𝐇 hateten, Kompañia lokal Wilson Anosi, Unip.Lda ne’ebé konsege remata konstrusaun Irigasaun tuir nia tempu ohin bele halo atividade inagurasaun ho susesu.





Lider másimu iha Munisípiu Lautém salienta liu tan, inagurasaun Irigasaun Ira-Oman ne’ebé semi tradisional iha Suku Kota Mutu, projetu ida ne’e tinan 2025 liu husi Planeamentu Dezenvolvimentu Integradu Munisipál PDIM 2025, orsamentu ne’ebé hala’o konstrusaun Irigasaun Ira-Oman hamutuk $145.084, 39, ne’ebé responsavél husi kompañia Wilson Anosi, Unip.Lda.
Tanba ida ne’e politika Nonu Governu Konstituisional servisu hamutuk ho Autoridade Munisípiu Lautém tau prioriade ba setor agrikultura, oinsa hasa’e produsaun iha rai laran, nune’e tinan 2025-2030 mak infraestrutura baziku sira ne’ebé sai prioridade mak hanesan, estrada, ponte, bee mos, eletrisidade, agrikultura, saude no edukasaun.
Enkuantu planu tinan oin Autoridade Munisipál Lautém atu konstrui no rehabilita irigasaun tradisaun semi tradisional iha Suku Euquise, Suku Serelau, Maina I, Iliomar, Luro Barikafa, Lospalos Be matan Pa Pa Pa, ne’ebe planeia ona no tau ona orsamentu ba iha tinan 2027 iha Planu Dezenvolvimentu Integradu Munisípiu. Aliende Irigasaun ne’ebé tama fundus infraestrutura maka nasapala iha Suku Maina I, Serelau no Irigasaun Planisi Bot iha Suku Mehara utiliza Lagoa bot Ira-Lalaru hodi fornese bee ba natar sira iha Mehara.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢
𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐒𝐞𝐠𝐮𝐧𝐝𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟑 𝐉𝐮𝐥𝐥𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔

Ministériu Solidariedade Sosial no Inklusaun (MSSI) iha programa kona-ba Negosiu Auto Sustentavel, ne’ebé liu husi Diresaun Nasional Portadores Defisiensia servisu hamutuk ho Centru Solidariedade Sosial no Inkluzaun Munisípiu Lautém hodi apoiu orsamentu hamutuk $3000 atu fahe ba ema ho defisiénsia hamutuk na’in 6 kada Postu ema na’in ida, ne’ebé ekipa tékniku destakadu Postu identifika, ne’ebé kada defisiénsia hetan orsamentu $500 hodi sustenta atividade negósiu ne’ebé antes ne’e iha ona, atu nune’e bele garante ekonómia iha futuru apoiu hirak ne’e hala’o iha Salaun CSS Munisípiu Lautém.
Iha intervensaun, reprezentante Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, Sekretáriu Munisipál Assuntu Sosial no Organizasaun Komunitária 𝐒𝐫 𝐅𝐫𝐚𝐧𝐜𝐢𝐬𝐜𝐨 𝐃𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬 hatete, moto husi Governu nian mak “𝙇𝙖𝙗𝙚𝙡𝙚 𝙃𝙪𝙨𝙞𝙠 𝙀𝙢𝙖 𝙄𝙙𝙖 𝙄𝙝𝙖 𝙆𝙤𝙩𝙪𝙠”, ho ida ne’e Ministériu Solidariedade Sosial iha programa liu husi Diresaun ne’ebé tutela hodi apoiu orsamentu atu nune’e bele sustenta negósiu sira ne’ebé maluk defisiénsia sira antes ne’e hala’o.
Tanba ida ne’e, kada Postu Administrativu ema ho defisiénsia ida liu husi avaliasaun husi ekipa tékniku sira hodi nune’e bele hetan apoiu orsamentu, nune’e sujere ba ekipa tékniku sira iha kada Postu Administrativu sira ba oin nafatin servisu ho profisionál hodi tun ba direta atu halo observasaun no fiskalizasaun hafoin foti dadus.
Sekretáriu Munisipál Assuntu Sosiais no Organizasaun Komunitária salienta, apoiu ida ne’e atu reforsa atividade sira ne’ebé antes ne’e hala’o, tanba ne’e programa husi MSSI liu husi Centru Solidariedade Sosial Munisípiu Lautém ho ninia koordenadór sira iha kada Postu Administrativu sira nafatin halo koordenasaun ho Administradot Postu no Lider Komunitária sira hodi bele halo servisu ho fasil.



Iha fatin Diretora Centru Solidariedade Sosial Munisípiu Lautém 𝐒𝐫𝐚. 𝐃𝐨𝐯𝐢𝐧𝐚 𝐏𝐢𝐧𝐭𝐨 haktuir, apoiu ida ne’e atu sustenta ba maluk ema ho defisiénsia sira, hodi kontinua apoiu ba sira nia negósiu ne’ebé antes ne’e iha ona no apoiu sira nia abilidade ne’ebé iha ona, nune’e bele garante nia kontinuasaun.
Diretóra Centru Solidariedade Sosial no Inkluzaun Munisípiu Lautém konta apoiu ida ne’e balun iha ona atividade hanesan karpinteiru, suru tais, loke kioske no hakiak manu, maibé nesesidade seidauk sufisiente, husi ne’e ekipa tékniku husi CSSML iha kada Postu Administrativu sira halo identifikasaun ba sira nia nesesidade ne’ebé presiza fasilita.
Programa apoiu negósiu auto sustentavel ida ne’e identifika Postu Administrativu 6, kada Postu ema ida, nune’e orsamentu ne’ebé MSSI apoiu ema ida hetan $500 no sira na’in 6 hamutuk $3000. Hetan apoiu feto na’in 2 no mane na’in 4, fundus mai husi Ministériu Solidariedade Sosial no Inklusaun liu husi Diresaun Nasionál Portadores Defisiensia.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬 𝐒𝐞𝐠𝐮𝐧𝐝𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟏𝟑 𝐉𝐮𝐥𝐥𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Tékniku Ajénsia TIC TIMOR I.P liu husi Diresaun Dezenvolvimentu Sistema Teknolojia no Inovasaun (DDSTI) fó formasaun ba funsionáriu sira oinsá bele hatene utilizasaun iha área tékniku dijitalizasaun nian hodi nune’e bele atende servisu iha Administrasaun Autoridade ne’ebé ho di’ak, formasaun ne’e hala’o durante loron 8, hahú iha loron Segunda-feira 13 no remata iha loron Kuarta-feira 22 Jullu 2026 ne’ebé hala’o iha Sala VIP Administrasaun Munisipál Lautém.
Formasaun ida ne’e importante tebes atu aumenta koñesimentu funsionáriu sira no reforsa koñesimentu kona-ba transformasaun dijitál no governu eletróniku, hodi bele utiliza sistema tékniku nian rekolla no jere dadus ho lalais hodi garante kualidade servisu, nune’e mós utiliza hodi fasilita komunikasaun ne’ebé seguru. Enkuantu Sistema Ofísiu funsiona hodi transforma servisu manuál ba eletróniku hodi aselera jestaun karta tama no sai. No Website nu’udar identidade institusionál hodi divulga atividade no informasaun ofisiál servisu nian.
Reprezentante Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, Sekretáriu Munisipál Assuntu Sosias no Organizasaun Komunitária (ASOK) 𝐒𝐫. 𝐅𝐫𝐚𝐧𝐜𝐢𝐬𝐜𝐨 𝐃𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬 hateten prezensa tékniku sira husi Tic Timor iha Administrasaun Autoridade Munisipál Lautém atu fó formasaun ba funsionáriu sira ne’ebé kada Diresaun delega ona ninia funsionáriu sira atu mai tuir formasaun iha área teknolojia nian ho nivel báziku.

Sekretáriu Munisipál Assuntu Sosiais no Organizasaun Komunitária husu ba partisipante sira, partisipa formasaun ida ne’e ho másimu, tanba formasaun ida ne’e durante loron 8, ne’ebé oportunidade ida ne’e ho di’ak.
Nia dehan, matéria sira ne’ebé ekipa tékniku sira husi Ajensia Tic Timor I.P prepara mak matéria báziku, maibé importante tebes atu aprende nune’e futuru bele utiliza matenek sira ne’ebé durante hetan hodi aplika iha servisu fatin.
Iha fatin hanesan reprezenta Diretor Exekutivu TIC Timor I.P Diretór Diresaun Dezenvolvimentu Sistema Teknolojia no Inovasaun (DDSTI) Ajénsia TIC TIMOR I.P 𝐒𝐫. 𝐉𝐮𝐬𝐭𝐨 𝐅𝐞𝐫𝐧𝐚𝐧𝐝𝐞𝐬 hatutan Formasaun ida ne’e fas parte husi programa nonu Governu Konstituisional nian, ne’ebé foku liu ba área teknolojia, programa ida ne’e TIC Timor I.P ba programa konjunta ho INAP no Funsaun Públika.



Formasaun ida ne’e foku liu ba iha matéria Ofice, Word, Power Point, Exsel, Sistema oficio oinsá atu dijitaliza karta tama no sai halo despaixu liu husi sistema, Sistema armazén eletróniku no atu ativu dokumentu sira, Email Oficial nian no utiliza email hodi komunika no teknolojia matéria foun mak Artificial intelligence (AI). Tanba Governu atuál mai ho programa, oinsá atu utiliza Governu eletróniku, maibé presiza iha koñesimentu mínimu atu bele halo atividade sira bazeia ba teknolojia ida ne’e.
Enkuantu matéria ne’ebé ekipa tékniku Ajensia TIC Timor I.P prepara iha formasaun mak, Introdusaun TIC/ICT, Microsoft Word, Microsoft Power Pint, Microsoft Exsel, Cyber Security, Sistema Ofísiu, E -mail Ofisiál no Website ba funsionáriu atu nune’e bele fasilita servisu Administrasaun loroloron nian.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐌𝐞𝐡𝐚𝐫𝐚, 𝐒𝐞𝐱𝐭𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 10 𝐉𝐮𝐥𝐥𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente Autoridade Munisipál Lautém hamutuk ho 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Sekretáriu Estadu Kooperativa, 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Sekretáriu Estadu Floresta, Komandante Eskuadra Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Postu Tutuala, Xefe Gabinete Prezidente Autoridade Munisípiu, Administrador Postu Tutuala, Xefe Suku Mehara no ekipa SEKoop Munisípiu no Nasionál hala’o lansamentu kolleita produtu Batar Bafo Kay Rala hectare ida iha área Arboreto de Laitelo Parke Nasionál Nino Conis Santana, Suku Mehara, Postu Administrativu Tutuala, Munisípiu Lautém.
Produtu Bafo Kayrala iha valór ekonómiku boot no importante ba saúde komunidade nian, nune’e Polítika Nonu Governu Konstituisionál sei kontinua halo promosaun iha kada Munisípiu ba eskola sira posibilidade atu integra ba programa merenda eskolár sai nu’udar menu importante ba programa merenda eskolár nian.
Hafoin remata lansamentu kolleita batar Bafo Kayrala 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Sekretáriu Estadu Kooperativa 𝐄𝐧𝐠. 𝐀𝐫𝐬é𝐧𝐢𝐨 𝐏𝐞𝐫𝐞𝐢𝐫𝐚 𝐝𝐚 𝐒𝐢𝐥𝐯𝐚 agradese no orgullu ba 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, tanba nafatin ko’alia produtu Bafo Kay Rala ba merenda eskolár nian bainhira partisipa enkontru iha nasionál, nune’e territóriu Timor laran tomak Munisípiu Lautém mak primeiru lugár ba lansamentu ba produtu Bafo Kayrala ba iha lista menu ba merenda eskolár nian.



Tanba programa Bafo Kay Rala ne’e programa Nonu Governu Konstituisional nian, intensaun atu apoiu ba iha merenda eskolár nian, tanba programa refere utiliza produtu lokál ho porsentu 75. Ho ida ne’e SEKoop halo koordenasaun servisu ho Ministériu Edukasaun kona-ba integrasaun Bafo Kayrala ba Programa Merenda Eskolar. Aleinde ne’e mós Kompañia Heineken no ENSIFE.LDA mós hatudu interese atu uza Bafo Kayrala ba produsaun bebida, no rezultadu inisiál sira hatudu progresu di’ak.
Atividade refere Governante subliña futuru sei halo produsaun barak atu bele fornese ba merenda eskolár, tanba estudante sira konsumu produtu batar Bafo Kayrala ida ne’e bele hasa’e nutrisaun ne’ebé di’ak ba estudante sira, ho ida ne’e husu ba Adminsitrador Postu hamutuk ho Xefe Suku sira futuru halo sosializasaun ba komunidade toos na’in sira atu nune’e bele iha koñesimentu kle’an ba batar Bafo Kayrala ida ne’e.
Iha fatin hanesan, 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente Autoridade Munisipál Lautém 𝐒𝐫 𝐌é𝐥𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐉𝐞𝐬𝐮𝐬 𝐒𝐇 agradese ba Sekretáriu Estadu Kooperativa no Sekretáriu Estadu Floresta ne’ebé servisu hamutuk hodi hala’o atividade ida ne’e ho susesu, tanba atividade ida ne’e sai hanesan pasu importante ida oinsá atu dezenvolve Munisípiu Lautém iha setór Koopertaiva liuliu iha produsaun seguransa alimentár ba iha produtu batar Bafo Kayrala.
Responsavel Munisípiu Lautém esplika, kona-ba produtu Bafo Kayrala 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Primeiru Ministru (PM-RDTL) 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦ã𝐨 bainhira partisipa atividade iha nasionál nafatin fó informasaun kona-ba oinsá atu envolve produtu Bafo Kayrala ba iha programa merenda Eskolar.
Tanba ida ne’e Autoridade Munisípiu Lautém hala’o koordenasaun ho Diretor Servisu Munisipál Edukasaun Munisípiu Lautém hamutuk ho Koordenadór SEKoop ne’ebé destakadu iha Munisípiu Lautém no kooperativa MOKATIL sai atu fornese Bafo Kayrala ba programa merenda eskolár iha loron kada Kinta-feira.
𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 Prezidente salienta kolleita Bafo Kayrala ida ne’e hamutuk hectare ida, ne’ebé husi parte kooperativa halo ona daudaun iha Postu Administrativa Tutuala espesiál iha Suku Mehara, nune’e sujere atividade produsaun ida ne’e bele kontinua nafatin no alarga ba iha Postu sira seluk nune’e bele demanda ba programa merenda eskolár iha Munisípiu Lautém.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢

𝐋𝐨𝐬𝐩𝐚𝐥𝐨𝐬, 𝐓𝐞𝐫𝐬𝐚-𝐟𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟕 𝐉𝐮𝐥𝐥𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Autoridade Munisipál Lautém, liu husi Diresaun Servisu Munisipál Aprovizionamentu realiza atividade refreshing training iha ámbitu pre-kualifikasaun no konkursu públiku ba Diretor kompañia ho nia enjeñeiru sira, atividade ne’e hala’o iha salaun Administrasaun Autoridade Munisipál Lautém.
Objetivu prinsipál ba Refreshing Training ida ne’e hodi hasa’e koñesimentu ne’ebé kle’an liga liu ba prosesu tomak iha ámbitu pre-kualifikasaun no mós konkursu públiku munisipál ne’ebé kada tinan Autoridade Munisipál Lautém realiza.
Iha intervensaun reprezentante Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, Sekretáriu Munisipál Administrasaun no Finansas 𝐒𝐫. 𝐙𝐞𝐟𝐞𝐫𝐢𝐧𝐨 𝐃𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬 𝐒𝐞𝐪𝐮𝐞𝐢𝐫𝐚 hateten, refreshing training ida ne’e importante tebes ba Diretor kompañia ho nia enjeñeiru sira oinsá iha koñesimentu ne’ebé kle’an relasiona ho pre-kualifikasaun no konkursu públiku nian, tanba kompañia lokál nu’udar parseiru Governu lokál nian ne’ebé presiza tebes hodi hasa’e koñesimentu no kapasidade.


Tanba ne’e Autoridade Munisipál Lautém liu husi Diresaun Servisu Munisipál Aprovizionamentu husu Diretor kompañia ho nia enjeñeiru sira presiza atensaun tuir refreshing training ida ne’e, bainhira ekipa tékniku sira aprezenta matéria pre-kualifikasaun no konkursu públiku nune’e futuru bele iha apár ona ho prosesu dokumentu no kriteriu sira.
Sekretáriu Munisipál Administrasaun no Finansas hatete, presiza tebes iha refreshing training ba na’in kompañia sira, tanba regra ezekusaun no aprovizionamentu kada tinan mudansa iha Governu sentrál.
Iha fatin hanesan, reprezentante Diretor Servisu Munisipal Aprovizionamentu, Xefe Departamentu Akompaniamentu Ezekusaun Kontratu Publiku 𝐒𝐫. 𝐉𝐨𝐬𝐞 𝐇𝐞𝐝𝐬𝐨𝐧 𝐑. 𝐂𝐚𝐞𝐭𝐚𝐧𝐨 hatutan, Refreshing Training ida ne’e oinsá atu kapasita Diretor kompañia ho nia enjeñeiru sira nune’e bele iha koñesimentu ne’ebé di’ak liu tan iha prosesu tomak liuliu iha ámbitu pre-kualifikasaun no konkursu públiku Munisipál.

Xefe Departamentu Akompaniamentu Ezekusaun Kontratu Publiku Sr. Jose Hedson R. Caetano realsa tan, kompañia lokál sira presiza iha kapasidade nune’e futuru tuir konkursu públiku ruma na’in kompañia sira iha ona koñesimentu hodi konkorre.
Tanba ida ne’e reprezentante Diretor Servisu Munisipal Aprovizionamentu husu ba Diretor Kompana ho nia enjeñeiru sira foku liu ba aprezentasaun matéria ne’ebé ekipa tékniku sira aprezenta, matéria primeiru ba sesaun dadeer nian mak Pre-Kualifikasaun no matéria sesaun lokraik nian mak Konkursu Públiku Munisipál ho ida ne’e husu ba kompañia na’in sira foku didi’ak aprezentasaun atu nune’e bele entende matéria sira ne’ebé ekipa tékniku sira aprezenta.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈-𝙇𝙖𝙪𝙩é𝙢
© 2026 Lautem Muncipality Authority